Supreme Court of Thailand

  • language english
  • language thai
ระบบกฎหมายล้มละลายของไทย

ระบบกฎหมายล้มละลายของไทย

    กฎหมายล้มละลายเป็นกฎหมายที่มีวัตถุประสงค์เพื่อ จัดการชำระสะสางหนี้สินของผู้มีหนี้สินล้นพ้นตัว โดยนำทรัพย์สินของลูกหนี้มาแบ่งชำระให้แก่บรรดาเจ้าหนี้ทั้งหลายอย่างเท่าเทียมและ เป็นธรรม เพื่อประโยชน์ของเจ้าหนี้ทั้งหลายให้ได้รับชำระหนี้จำนวน มากที่สุดอย่างเสมอภาคในเวลาอันรวดเร็ว ทั้งยังเป็นประโยชน์แก่ลูกหนี้ให้ได้ปลดเปลื้องภาระหนี้สินของตน และเป็นประโยชน์ต่อระบบเศรษฐกิจและสังคมโดยรวม หลักการกฎหมายล้มละลายของประเทศไทยนั้น มีลักษณะบังคับให้ลูกหนี้เข้าสู่กระบวนการโดย ไม่สมัครใจ (Involuntary Bankruptcy Proceeding) ลูกหนี้ ไม่สามารถสมัครใจเข้าสู่กระบวนการได้ด้วยตนเอง แตกต่างจากการฟื้นฟูกิจการที่มุ่งรักษามูลค่าของกิจการให้ดำเนินต่อไป ซึ่งลูกหนี้สามารถร้องขอฟื้นฟูกิจการด้วยตนเองได้

     หลักเกณฑ์การเข้าสู่กระบวนการล้มละลายโดยสรุปนั้น เจ้าหนี้ ต้องฟ้องลูกหนี้ที่มีหนี้สินล้นพ้นตัวต่อศาล เพื่อขอให้ศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด โดยศาลต้องพิจารณาให้ได้ความจริงว่า หนี้นั้นต้องเป็นหนี้ ที่อาจกำหนดจำนวนได้โดยแน่นอน เป็นจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งล้านบาท สำหรับลูกหนี้ที่เป็นบุคคลธรรมดา และสองล้านบาทสำหรับลูกหนี้ที่ เป็นนิติบุคคล นอกจากนั้น หากเป็นเจ้าหนี้มีประกันก็ต้องสามารถ บังคับชำระหนี้เกินกว่าทรัพย์หลักประกันด้วย การฟ้องคดีล้มละลายเป็นการฟ้องขอให้จัดการทรัพย์สินของลูกหนี้ เพื่อประโยชน์ของบรรดาเจ้าหนี้ทั้งหลาย แตกต่างจากการฟ้องขอให้บังคับชำระหนี้ในคดีแพ่ง ทั่วไป เมื่อศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด ลูกหนี้จะถูกตัดสิทธิขั้นพื้นฐานในการจัดการทรัพย์สินของตน โดยเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะเข้ามามี อำนาจรวบรวม จัดการ และจำหน่ายทรัพย์สินของลูกหนี้ให้แก่บรรดาเจ้าหนี้ ด้วยเหตุนี้ การพิจารณาคดีล้มละลายจึงแตกต่างจากการพิจารณาคดี แพ่งทั่วไป โดยศาลจะไม่เคร่งครัดกับกฎหมายวิธีพิจารณาความ แต่มุ่ง พิจารณาให้ได้ความจริงว่า ลูกหนี้มีหนี้สินล้นพ้นตัวคือมีทรัพย์สิน ไม่เพียงพอกับหนี้สิน และมีเหตุอื่นที่ไม่ควรให้ล้มละลายหรือไม่ 

    หลังจากศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด ลูกหนี้สามารถเสนอคำขอประนอมหนี้กับบรรดาเจ้าหนี้ทั้งหลายได้ เรียกว่า การประนอมหนี้ก่อนล้มละลาย หากที่ประชุมเจ้าหนี้ฝ่ายข้างมากมีมติ พิเศษยอมรับ และศาลเห็นชอบกับการประนอมหนี้ดังกล่าว ลูกหนี้ ก็จะพ้นจากการล้มละลาย โดยผูกพันชำระหนี้ตามเงื่อนไขในคำขอ ซึ่งเจ้าหนี้ฝ่ายข้างน้อย แม้ไม่เห็นชอบก็ต้องยอมรับเงื่อนไขการชำระหนี้ดังกล่าว แต่หากไม่สามารถประนอมหนี้ก่อนล้มละลายได้ ศาลจะพิพากษาให้ลูกหนี้เป็นบุคคลล้มละลาย หลังจากนั้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะเริ่มการจำหน่ายทรัพย์สินของลูกหนี้ ด้วยวิธีการขายทอดตลาด นำเงินที่ได้มาแบ่งชำระให้แก่บรรดา เจ้าหนี้ต่อไป นอกจากการประนอมหนี้ก่อนล้มละลาย ลูกหนี้ สามารถพ้นจากกระบวนการล้มละลายได้อีกหลายวิธี ไม่ว่าจะเป็นการประนอมหนี้หลังล้มละลาย การยกเลิกล้มละลาย และการปลดจากล้มละลาย ทั้งการปลดโดยคำสั่งศาลหรือโดยผลของกฎหมาย โดยเฉพาะการปลดจากล้มละลายโดยผลของกฎหมาย เป็นหลักการสำคัญอีกประการหนึ่งให้ลูกหนี้ที่สุจริตได้ปลดเปลื้องหนี้สิน เมื่อระยะเวลาตามกฎหมายล่วงพ้นไป 

    เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เป็นกลไกสำคัญใน กระบวนการล้มละลาย เนื่องจากเป็นผู้แทนของบรรดาเจ้าหนี้ ในการรวบรวมทรัพย์สินของลูกหนี้ กฎหมายล้มละลายได้ให้อำนาจเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ไม่ว่าจะเป็นการติดตามหนี้ที่บุคคลล้มละลายมีสิทธิเรียกร้อง การเพิกถอนการโอนทรัพย์สิน เพิกถอนการชำระหนี้อันเป็นการให้เปรียบเจ้าหนี้อื่น รวมทั้งการเพิกถอนสิทธิหน้าที่ตามสัญญาที่มีภาระเกินกว่า ประโยชน์ที่พึงได้ เป็นต้น อย่างไรก็ตาม เจ้าหนี้ ลูกหนี้ และผู้มีส่วนได้เสีย สามารถโต้แย้งการกระทำหรือคำวินิจฉัยของ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ต่อศาลล้มละลายกลางได้ สำหรับสิทธิการได้รับชำระหนี้ หากเป็นเจ้าหนี้ไม่มี ประกัน ไม่ว่าจะเป็นเจ้าหนี้ที่หนี้ถึงกำหนดชำระแล้วหรือยังไม่ ถึงกำหนดชำระ หรือเป็นหนี้ที่มีเงื่อนไข รวมทั้งเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา หากมูลหนี้เกิดขึ้นก่อนวันที่ศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ ต้องมีหน้าที่ยื่นคำขอรับชำระหนี้ต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ในเวลาที่กฎหมายกำหนด มิเช่นนั้นอาจเสียสิทธิได้รับชำระหนี้ อย่างไรก็ตาม หากเป็นเจ้าหนี้มีประกัน สิทธิเหนือทรัพย์หลักประกันจะไม่เสียไป แม้ไม่ยื่นคำขอรับชำระหนี้ก็ตาม ปัจจุบันระบบกฎหมายล้มละลายของไทยยังคงมีการ แก้ไขและปรับปรุงเพื่อคุ้มครองสิทธิแก่บรรดาเจ้าหนี้และลูกหนี้ ตลอดจนมีส่วนในการพัฒนาระบบเศรษฐกิจและสังคมอย่าง ต่อเนื่อง จึงเป็นกฎหมายที่มีความน่าสนใจศึกษาอย่างยิ่ง

 

ภาพประกอบจาก  https://nasreenalissalaw.com/en/saudi-arabia-the-road-to-modern-bankruptcy-law/

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

ปัญหากฎหมายล้มละลายในคดีแพ่ง

ปัญหากฎหมายล้มละลายในคดีแพ่ง

บทความที่ว่าด้วยกฎหมายล้มละลาย ขั้นตอนการดำเนินการคดีล้มละลาย รวมไปถึงปัญหากฎหมายล้มละลายในคดีแพ่ง