Supreme Court of Thailand

  • language english
  • language thai

ประวัติแผนกคดีผู้บริโภค

         แม้ระบบเศรษฐกิจเสรีนิยมซึ่งทางทฤษฎีนั้นจะส่งเสริมให้มีการแข่งขันอย่างเสรี ป้องกันมิให้มีการผูกขาดทางการค้า อันจะเป็นประโยชน์ต่อสังคมหรือผู้บริโภคโดยรวม แต่ในทางปฏิบัติแล้วผลลัพธ์กลับไม่ได้เป็นเช่นที่หวัง เหตุผลก็เพราะความไม่เท่าเทียมกันทั้งในด้านพละกำลัง สติปัญญา ทรัพยากร รวมถึงประสบการณ์ต่างๆ ของแต่ละบุคคล เมื่อประกอบกับสภาพโลกาภิวัฒน์ในปัจจุบันยิ่งทำให้ผู้บริโภคแทบจะไม่มีโอกาสเจรจาต่อรองใดๆ กับผู้ประกอบธุรกิจได้ ประเทศไทยได้เห็น ความสำคัญของการดูแลปกป้องผู้บริโภคมาเป็นเวลานานแล้ว ดังจะเห็นได้จากกฎหมายต่างๆ ที่เกี่ยวข้องโดยตรงในการคุ้มครองผู้บริโภค เช่น พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. ๒๕๒๒ เป็นต้น อย่างไรก็ตาม การดูแลปกป้องผู้บริโภคในลักษณะดังกล่าวยังเป็นลักษณะของการป้องปรามและลงโทษ ทางอาญาบุคคล       ที่กระทำการฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ในส่วนของการเยียวยาผู้บริโภคซึ่งได้รับความเสียหายอันสืบเนื่องมาจากการบริโภคสินค้าหรือบริการนั้น ยังดูเหมือนว่า จะไม่เพียงพอต่อการให้ความเป็นธรรมแก่ผู้บริโภคอย่างแท้จริง ศาลยุติธรรมได้ตระหนักถึงสภาพปัญหานี้เป็นอย่างดี และพยายามดำเนินการแก้ไขปัญหาดังกล่าว เพื่อที่จะให้ผู้บริโภคได้รับการเยียวยาอย่างเป็นธรรม ดังจะเห็นได้จากความพยายามผลักดันให้มีกฎหมายว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค แต่การดำเนินการครั้งสำคัญ ที่ถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นในการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้คือ การจัดตั้งแผนกชำนัญพิเศษเพื่อพิจารณาคดีผู้บริโภคโดยเฉพาะในศาลฎีกา การที่คดีผู้บริโภคได้รับการพิจารณา โดยแผนกชำนัญพิเศษเช่นนี้ จะเป็นผลดีแก่ผู้บริโภคเป็นอย่างมาก ไม่ว่าในแง่ของความสะดวกรวดเร็ว การพิจารณาคดีจากผู้พิพากษาซึ่งมีความรู้ความเข้าใจตลอดจน ความเชี่ยวชาญในกฎหมายผู้บริโภคเป็นอย่างดี ประการสำคัญคือเป็นการรองรับกระบวนวิธีพิจารณากฎหมายที่จะเปลี่ยนแปลงไปในอนาคต หากบุคคลทุกคนมีความทัดเทียมกัน รัฐย่อมต้องปฏิบัติต่อบุคคลนั้นอย่างเท่าเทียมกันเพื่อความเป็นธรรม แต่เมื่อบุคคลเหล่านั้นยังไม่มีความทัดเทียมกันอย่างแท้จริง ศาลยุติธรรมในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของรัฐจึงต้องเข้ามาดูแลปกป้องบุคคลเหล่านั้นในฐานะผู้บริโภค ซึ่งยังไม่มีอำนาจเจรจาหรือต่อรองที่เท่าเทียมหรือใกล้เคียง กับผู้ประกอบธุรกิจ ทั้งนี้ เพื่อสร้างความยุติธรรมให้เกิดขึ้นในสังคมอย่างแท้จริง อย่างไรก็ดี การดำเนินการของศาลยุติธรรมจะต้องเป็นที่ยอมรับของผู้ประกอบธุรกิจ ด้วยในแง่ของมาตรฐานอันเป็นที่ยอมรับในระดับสากล และสอดคล้องกับแนวคิดวัฒนธรรมของสังคม เพื่อให้การประสิทธิ์ประสาทความยุติธรรมเป็นไปด้วยความสะดวก รวดเร็ว และเป็นธรรม สมดังเจตนาของศาลยุติธรรม